"Sen önce adam ol!"
"Adam gibi insan olsan bunlar başımıza gelmezdi!"
Bu sözleri hayatımız boyunca kimbilir kaç defa duymuşuzdur. Özellikle gençlik yıllarında, büyüklerimize pek de onaylamadıkları bir şeyi söylediğimizde ya da onların istemedikleri bir şeyi yaptığımızda...
Bu sözü sarf eden insan için "adam olmak" herşeyin başında gelir. "Adam olmak" tabiriyle kastedilen, toplum tarafından genel kabul görmüş bir ahlaka, kültüre, tavra ve adaba sahip olmak, makbul olarak tanıtılan belli kalıpları üzerinde taşımaktır. Bu değerler sistemi, kalıpları ve kuralları ile toplumun büyük bir çoğunluğunca kabul görmekte ve uygulanmaktadır. Bu kalıpların ve kuralların nereden doğdukları, ne derece doğru oldukları ise kolay kolay tartışmaya açılmaz, çarpıklıkları yargılanmaz. Zira, toplumun büyük çoğunluğunca benimsenen bu yapıyı sorgulamak, kitlelere ters düşmek, geniş bir kesimin tepkilerine hedef olmak tehlikesini de beraberinde getirir.

Davamı...

Imanın bu qismi yeddi növdür:
1.    - Şəhadət gətirmək
2.    - Qur‘an oxumaq
3.    - Faydalı elm öyrənmək
4.    - Faydalı elm öyrətmək
5.    - Dua etmək
6.    - Zikr etmək
7.    - Faydası olmayan sözlər danışmamaq

Davamı...

Lise döneminde başlayan ya da bu dönemden bir süre sonra devreye giren bir diğer adamlık dini kültürü ise flört psikolojisidir. Flört dönemi, tamamen çıkarcı ve bencil bir biçimde yetiştirilen genç kadın ve erkeklerin çarpık bir kadın-erkek ilişkisi kurmaya başladıkları ve bir sonraki aşama olan çarpık evlilik anlayışına hazırlandıkları dönemdir.
Bir kıza kendisiyle flört etmesini ya da yaygın deyimle "çıkmasını" teklif eden bir erkek hareket tarzı, konuşma üslubu, sıkıntıları, kaprisleri, gezilen yerleri ve yakınlaşma tarzıyla, tümüyle belirlenmiş bir paket programı karşı tarafa teklif ediyor demektir. Bu programın, karşılıklı güvensizliğe dayalı, uygulandığında her iki tarafı da küçük düşürecek, şahsiyetlerini kaybettirecek bir yapısı vardır. Bu ilişki modeli, yıllardır insanlar arasında temel kaidelerini koruyarak, sadece zamanın şartlarına göre gidilen yer ve kıyafetler, üslup ve tavırlar farklılaştırılarak uygulanır.
Flört dönemi yaşanırken iki tarafın da içinde bulunduğu ruh hali, kafa yapısı, olaylara bakış açısı aynıdır. Zaten böyle bir dönemin yaşanabilmesi için ilk şart bu dönemin gerektirdiği ruh hali içinde olmaktır. Normal bir ruh hali içinde bu sistemin gerektirdiği tavırları takınmak imkansızdır. Bu özel psikoloji, iki tarafın da sadece duygularının hakim olduğu, aklın ve ahlaki değer yargılarının geçerli olmadığı bir ortamda yaşanabilir.

Davamı...

Imanın ərkanı altıdır
1.    Allaha iman;
2.    Mələklərə iman;
3.    Səmavi kitablara iman;
4.    Peyğəmbərlərə iman;
5.    Axirət gününə iman:
«Yaxşı əməl heç də (ibadət vaxtı) üzünüzü günçıxan və günbatana tərəf çevirməkdən ibarət deyildir. Yaxşı əməl sahibi əslində Allaha, axirət gününə, mələklərə, kitaba (Allahın nazil etdiyi bütün ilahi kitablara) və peyğəmbərlərə inanandır» («əl-Bəqərə» surəsi, 177).
6.    Xeyir və şərin qədərinin Allahdan olmasına iman:

«Şübhəsiz ki, biz hər şeyi müəyyən ölçüdə (lazım olduğu qədər) yaratdıq» («əl-Qəmər» surəsi, 49).
Imanın şö‘bələri altmış doqquzdur.
ƏBu Hüreyrədən (Allah ondan razı olsun! – r.a) rəvayət olunan hədisdə Peyğəmbər (s.ə.s) demişdir: «Iman altmış və bir neçə şö‘bədən ibarətdir, həya da imanın şö‘bəsin¬dəndir» («Səhih əl-Buxari», «Iman kitabı», 1/9, səh.67).
Şərh: Imanın şö‘bələri üç əsas qismə bölünür:
I. Qəlbə aid olan əməllər.
Imanın bu qismi iyirmi dörd növdür:
1.    - Allaha iman
2.    - Mələklərə iman
3.    - Allahın nazil etdiyi kitablara iman
4.    - Allahın göndərdiyi elçilərə iman
5.    - Qiyamət gününə iman
6.    - Xeyir və Şərin qədərinin Allahdan olmasına iman
7.    - Allahı sevmək
8.    - Allah xatirinə sevmək və qəzəblənmək
9.    - Məhəmməd Peyğəmbvəri (s.ə.s) sevmək
10.    - Ixlas (Allah uğrunda görülən bir işdə riya və nifaqı tərk etmək)
11.    - Tövbə etmək
12.    - Qorxu (yə‘ni Allahdan qorxmaq)
13.    - Həyalı olmaq
14.    - Şükr etmək
15.    - Səbr etmək
16.    - Ümid etmək (Allahın rəhmətinə)
17.    - Vəfalı olmaq
18.    - Qəza və Qədərə razı olmaq
19.    - Rəhmli olmaq
20.    - Təvazökar olmaq
21.    - Təkəbbürlü olmamaq
22.    - Həsəd, paxıllıq etməmək
23.    - Kin saxlamamaq
24.    - Qəzəblən¬məmək

Xoş əxlaq dostluğu yaşadar.
*                *                 *
Gülərüzlük kin-küdurəti aradan aparar.
*                *                 *
Hər kəsin Allaha və qiyamətə etiqadı varsa, gərək verdiyi sözə əməl etsin.
*                *                 *
əmanəti qorumaq ruzi gətirər, xəyanət isə kasıblığa səbəb olar.
*                *                 *
Övladın ata-anasına məhəbbətlə baxması ibadətdir.
*                *                 *
Qiyamət günündə mənə ən yaxın kəs – doğrucul, əmanətə vəfalı, xoşəxlaq və camaatla mehriban olan kəsdir.
*                *                 *
Məsciddə napaklıq etmədən növbəti namazın intizarında oturmaq ibadətdir. Soruşdular: "Napaklıq etmək nədir?" Cavab verdi: "Müsəlman bir adamın haqqında pis sözlər danışmaq".
*                *                 *
Elmsiz adamın zərəri xeyrindən çox olar.